E-Ticarette Ödeme Altyapısı Seçimi

Ödeme altyapısı seçimi genelde komisyon oranına bakılarak yapılıyor. Oysa oran, toplam maliyetin sadece bir parçası. Paranın ne zaman hesabınıza geçtiği, taksit desteği ve iade akışı çoğu zaman daha belirleyici oluyor.

Aşağıda karar verirken bakmanız gereken kalemleri yazdık.

Önce terimleri ayıralım

Üç farklı şey karıştırılıyor.

Sanal POS, bankanın size verdiği kartla ödeme alma yetkisi. Doğrudan bankayla çalışırsınız.

Ödeme kuruluşu, birden çok bankanın POS'unu tek çatı altında toplayan aracı. Tek entegrasyonla birçok bankadan tahsilat yapabilirsiniz.

Ödeme geçidi, teknik bağlantıyı sağlayan katman. Bazı sağlayıcılar üçünü birden sunuyor.

Küçük ve orta ölçekli işletmelerin çoğu ödeme kuruluşuyla çalışıyor, çünkü her bankayla ayrı ayrı anlaşmak ve her biri için ayrı entegrasyon yapmak zahmetli.

Komisyon oranı neden yanıltıcı

İlan edilen oran genelde en iyi senaryo. Gerçek maliyeti hesaplarken şunları da toplayın.

• Taksitli işlemlerde oran değişiyor, taksit sayısı arttıkça artıyor
• Yurt dışı kartlarda ayrı oran uygulanıyor
• İade ve iptal işlemlerinde komisyon geri alınmayabiliyor
• Aylık sabit ücret ya da işlem başına sabit tutar olabiliyor
• Bazı sağlayıcılar erken ödeme için ek ücret alıyor

Kendi ürün karmanıza göre hesap yapın. Ortalama sepet tutarınız düşükse işlem başına sabit ücret oransal ücretten daha çok yakar. Sepet yüksekse tersi geçerli.

Para ne zaman hesabınıza geçiyor

Bu, komisyon oranından daha önemli olabilir. Nakit akışını doğrudan etkiliyor.

Bazı sağlayıcılar ertesi iş günü ödüyor, bazıları bir hafta ya da daha uzun bekletiyor. Taksitli satışlarda bekleme süresi daha da uzayabiliyor.

Stok maliyetini peşin ödeyip tahsilatı gecikmeli alıyorsanız büyüdükçe nakit sıkışması yaşarsınız. Yüksek komisyonlu ama hızlı ödeyen bir sağlayıcı, düşük komisyonlu ama geç ödeyenden daha uygun olabilir.

Taksit meselesi

Türkiye'de taksit bir beklenti. Özellikle yüksek tutarlı ürünlerde taksit sunmamak satış kaybettiriyor.

Taksitin maliyeti size yansıyor. Müşteri altı taksit yaparsa siz ya daha düşük tutar tahsil ediyorsunuz ya da vade farkını fiyata yansıtıyorsunuz.

Karar verirken şuna bakın. Ürününüzün fiyatı taksit gerektirecek kadar yüksek mi, rakipleriniz taksit sunuyor mu, marjınız vade farkını kaldırıyor mu.

Bir de kampanyalı taksit var. Belli bankalarla anlaşıp ek taksit sunmak satışı artırıyor ama sözleşme ve operasyon yükü getiriyor.

3D Secure ve güvenlik

Kart doğrulaması dolandırıcılık riskini düşürüyor ve sorumluluğu büyük ölçüde bankaya kaydırıyor.

Karşılığında dönüşüm oranı bir miktar düşüyor, çünkü ek bir adım ekleniyor ve bazı kullanıcılar orada vazgeçiyor.

Genel yaklaşım şu. Yüksek tutarlı ve dolandırıcılık riski olan ürünlerde doğrulama açık olmalı. Düşük tutarlı ürünlerde esneklik düşünülebilir. Ama sorumluluğun kimde olacağını bilerek karar verin.

İade ve iptal akışı

Satış kolay, iade zor. İade akışının teknik olarak nasıl çalıştığını baştan öğrenin.

Sorulacak sorular şunlar. İade panelden tek tıkla yapılabiliyor mu, yoksa sağlayıcıya talep mi açılıyor. Kısmi iade mümkün mü. İade parası müşteriye ne kadar sürede geçiyor. Taksitli satışın iadesi nasıl işliyor.

Bu akış zayıfsa müşteri hizmetleri yükünüz artıyor ve şikayet oranınız yükseliyor.

Yurt dışına satıyorsanız

Durum tamamen değişiyor. Yurt dışı müşteri kendi para biriminde ödemek istiyor ve alıştığı ödeme yöntemlerini arıyor.

Uluslararası altyapılar bu iş için tasarlanmış ve entegrasyonu kolay. Ama Türkiye'de yerleşik bir şirket için kullanılabilirliği ve hesap açma koşulları ayrı bir konu.

ABD'ye satan bir müşterimizin e-ticaret altyapısında uluslararası bir ödeme sağlayıcısı kullandık. Kurulumu sorunsuzdu çünkü satış ABD içindeydi ve müşteri de orada şirketti.

Aynı ürünü Türkiye'den yurt dışına satıyor olsaydık kurgu bambaşka olurdu. Şirket yapısı, döviz tahsilatı ve vergi tarafı önce netleşmeliydi.

Döviz ve fiyat gösterimi

Yurt dışına satarken fiyatı hangi para biriminde göstereceğiniz bir karar. Müşteri kendi para biriminde görmek istiyor ama kur riski size kalıyor.

Otomatik kur çevirimi kullanacaksanız kurun ne sıklıkla güncellendiğine bakın. Günde bir kez güncellenen bir kur, dalgalı dönemde zarar ettirebiliyor.

Entegrasyon tarafında geliştiriciyi bekleyen iş

Ödeme entegrasyonu "birkaç satır kod" değil. Şunlar yapılıyor.

• Ödeme başlatma ve doğrulama akışı
• Başarılı, başarısız ve yarıda kalan durumların ayrı ayrı ele alınması
• Sağlayıcıdan gelen bildirimlerin güvenli şekilde doğrulanması
• Aynı ödemenin iki kez işlenmesini önlemek
• Fatura ve stok akışına bağlanması
• Test ortamında her senaryonun denenmesi

Dördüncü madde özellikle önemli. Kullanıcı sayfayı yenilediğinde ya da bildirim iki kez geldiğinde tek sipariş iki kez işlenebiliyor. Bunu önlemeyen sistemler mükerrer sipariş üretiyor.

Test ortamı ve canlı geçiş

Her sağlayıcı test ortamı sunuyor ve test kartlarıyla senaryolar denenebiliyor. Ama test ortamı canlıyla birebir aynı davranmıyor.

Canlıya geçtikten sonra gerçek bir kartla küçük tutarlı bir test siparişi verin ve iadesini de yapın. Baştan sona akışı görmeden yayına açmayın.

Sonradan sağlayıcı değiştirmek

Mümkün ama sancılı. Kayıtlı kartlarınız varsa taşınması genelde zor. Abonelik modeliyle çalışıyorsanız aktif abonelikleri taşımak ayrı bir proje.

Bu yüzden ilk seçimi acele etmeyin. Bir aylık gecikme, iki yıl sonra yaşanacak göç sancısından ucuz.

Kayıtlı kart ve tek tıkla ödeme

Müşterinin kartını saklayıp sonraki alışverişte tek tıkla ödeme almak dönüşümü belirgin artırıyor. Ama kart bilgisi sizin sunucunuzda tutulmuyor, tutulmamalı.

Sağlayıcı kartı kendi tarafında saklıyor ve size bir referans veriyor. Siz o referansla ödeme başlatıyorsunuz. Kart numarası hiçbir zaman sizin sisteminize girmiyor.

Bu özelliği kullanacaksanız sağlayıcının bunu desteklediğinden emin olun. Sonradan eklemek, mevcut müşterilerin kartlarını yeniden kaydettirmeyi gerektiriyor.

Mükerrer ödeme ve mutabakat

Ay sonunda sağlayıcının raporu ile sizin sipariş kayıtlarınız tutmalı. Tutmuyorsa bir yerde eksik ya da fazla işlem var.

Mutabakatı elle yapmak küçük hacimde mümkün, büyüdükçe imkânsız hale geliyor. Sipariş numarasının sağlayıcı tarafına da yazılması bu işi kolaylaştırıyor.

Baştan düşünülmezse aylar sonra "para geldi mi gelmedi mi" tartışması çıkıyor ve geriye dönük çözmek çok zahmetli.

Hangi senaryoda neye bakılır

• Düşük sepet, yüksek adet. İşlem başına sabit ücrete dikkat edin.
• Yüksek sepet, düşük adet. Taksit desteği ve oranı belirleyici.
• Nakit akışı sıkışık. Tahsil süresine komisyondan çok bakın.
• Yurt dışı satış. Para birimi ve uluslararası kart kabulü öncelikli.
• Abonelik modeli. Yinelenen ödeme desteği şart, sonradan eklenmesi zor.

Kararı yalnız vermeyin

Ödeme seçimi teknik, mali ve hukuki tarafı olan bir karar. Mali müşavirinizle tahsilat ve fatura tarafını, geliştiricinizle entegrasyon tarafını konuşun.

Kurulum tarafında yardım gerekirse yazabilirsiniz. Hangi sağlayıcının size uyduğunu iş modelinizi dinlemeden söylemeyiz.